Open ondernemingsvormen

Sommigen noemen open ondernemingsvormen “Open business models” (cfr. Henry Chesbrough), anderen “Wikinomics” (cfr Tapscott & Williams).
Hoe je het noemt, maakt niet uit. De termen verwijzen allen naar samenwerking.
Dat begrip is niet nieuw. Wat wel veranderd is, is de breedte en diepte van de samenwerking. De tools die vandaag beschikbaar zijn stellen mensen in staat deel te nemen aan de wereldeconomie en zich sneller aan te passen aan nieuwe omstandigheden.

1. Samenwerking zoeken voor sterkere en efficiëntere ontwikkeling, productie en vermarkting

De huidige maatschappij is een kenniseconomie geworden. Om je bedrijf in goede banen te laten lopen moet je ervoor zorgen dat je steeds blijft innoveren en samenwerken. Zo zal nieuwe kennis steeds meer via blogs en wiki’s worden verspreid. Daarbij wordt ook verwacht dat partnerschappen tussen bedrijven en universiteiten steeds belangrijker zullen worden.

Ingrijpende digitale vernieuwingen zijn de aanleiding tot het ontstaan van nieuwe modellen op basis van gemeenschap, samenwerking en zelforganisatie. Dit in tegenstelling tot het traditionele systeem op basis van hiërarchie en controle. Miljoenen mensen gebruiken nu blogs, wiki’s, chat rooms en social media om hun mening en opvattingen te delen.

De 4 basiskenmerken van open ondernemingsvormen zijn: openheid, peering, uitwisseling en wereldwijd actief zijn. Bedrijven vinden het steeds noodzakelijker om zich open te stellen voor ideeën van buiten hun grenzen. Hiërarchieën worden vervangen door een nieuwe vorm van horizontale organisatie genaamd peering.

Zich teveel afschermen binnen een absolute sfeer van intellectual property wordt in deze context beschouwd als een beperking. Het handhaven en verdedigen van eigen systemen beperkt bedrijven in de mogelijkheid om waarde te creëren. Door het delen van informatie met grotere gemeenschappen is er ruimte voor een bedrijf om te groeien. Bedrijven dienen in deze tijd dan ook globaal te denken en wereldwijd te handelen om een plaats op de nieuwe markt te krijgen. Het open businessmodel sluit echter geen IP-streben uit. Het is een alternatief middel om via externe kanalen ontwikkeling te bekomen van de segmenten die naar je eindproduct leiden.

2. Vormen van open ondernemen (volgens Tapscott & Williams)

Peering

Peer productie is het produceren van goederen en diensten met behulp van zelf georganiseerde gemeenschappen en vrijwilligers. Wikipedia is een goed voorbeeld van peer-productie. Wikipedia is een online encyclopedie waar iedereen zijn bijdrage kan leveren door artikelen te schrijven die hij of zij interessant vindt. Dit zonder enige betaling voor het geleverde werk. Peering is erg efficiënt omdat de deelnemers een sterke motivatie hebben. Ze zijn gepassioneerd over wat ze doen of schrijven. Een voordeel van peer productie voor bedrijven is het gebruik maken van extern talent. Door peer productie wordt contact onderhouden met gebruikers, worden kosten bespaard en wordt waarde toegevoegd aan de onderneming. De homogeniteit van het kwaliteitsniveau kan wel niet worden gegarandeerd.

Ideeënagora’s

Grote voorbeelden van ideeënagora’s zijn websites zoals InnoCentive en yet2.com (LINKS). Deze sites zijn min of meer te vergelijken met eBay, maar beschikken niet over fysieke producten. Ze kunnen gezien worden als de eerste virtuele warenhuizen op een steeds groter wordende wereldwijde marktplaats. Deze twee websites bieden de mogelijkheid om ‘seekers’ en ‘solvers’ met elkaar in contact te brengen. Onder seekers vallen bedrijven of individuen die op zoek zijn naar oplossingen voor hun problemen terwijl de solvers mensen zijn die juist oplossingen publiceren die uitkomst bieden aan bepaalde probleemstellingen.

De prosumers

De kloof tussen producenten en consumenten vervaagt. Steeds meer consumenten werken mee aan producten, ze kunnen auteurs genoemd worden. Mensen vormen hun eigen prosumer communities online. Hier delen ze productgerelateerde informatie, werken ze samen aan projecten, houden ze zich bezig met handel van producten, tools en tips. Een bedrijf als bijvoorbeeld Lego laat de consument toe binnen haar onderneming door hen te laten ontwerpen en Lego produceert.

Platforms voor participatie creëren – open source

Een open source platform kan een web-service, een e-commerce systeem of een ontwikkelaar ecosysteem zijn waar een bedrijf zijn software-diensten en databases opent via een Application Programming Interface (API). Via deze platformen kunnen ontwikkelaars eigen content of applicaties creëren vanuit beschikbare online informatie. Zo ontstaan de nieuwste ideeën en ontwikkelingen doordat het steeds wordt verbeterd.

Wereldwijde fabrieksvloeren maken

De markt verandert continue. Wie wat maakt wordt niet door het bedrijf bepaald maar door de markt. Een bedrijf moet op zoek gaan naar haar core business en daar heel goed in zijn. Vaak zie je dat grote bedrijven niet zelf het volledige product maken maar dit door bedrijven laat uitvoeren die hier heel goed in zijn. Daarna hoeven ze het product alleen nog in elkaar te zetten. Door deze trend is het van essentieel belang dat je kan vertrouwen op je leveranciers. Door een wereldwijde fabrieksvloer te creëren, waar bedrijven door goede samenwerking elkaar helpen, kunnen bedrijven uitgroeien tot de grootste van de wereld. Een voorbeeld daarvan is de Iphone van Apple. Made in China is slechts verantwoordelijk voor een klein aandeel; evenwel de eindassemblage van het product. De overige productie is grotendeels verspreid over Duitsland, Frankrijk en de VS.

Wiki-werkvloeren

Werk is steeds intellectueel complexer en meer op samenwerking gericht. Daarbij is het ook steeds meer afhankelijk van de sociale vaardigheden en stressbestendigheid van de werknemers. Door technologische ontwikkelingen speelt geografische ligging een minder belangrijke rol. Samenwerken en kennis uitwisselen buiten de grenzen van de organisatie is, net als het uitwisselen van songs en video’s via internet, normaal voor de werknemer van de toekomst. Organisatorische hiërarchie loslaten en meer bevoegdheden aan werknemers geven, kan leiden tot snellere innovatie, lagere kostenstructuren een grotere flexibiliteit. Hierdoor komen er meer mogelijkheden om op de wensen van consumenten te reageren en meer respect op de markt af te dwingen.

3. Mogelijke voordelen van de open ondernemingsvormen

-      Verlagen van de kosten van ontwikkeling en commercialisering.

-      Versnellen van ontwikkeling en commercialisering

-      Delen van risico’s met andere actoren

-      Leren van experten of gebruikers

-      Creëren van sterkere waarde

-      Een community opbouwen van loyale testers en vroege gebruikers

-      Zich associëren met waarden zoals “samenwerking” en “openheid”

4. Mogelijke risico’s van open ondernemingsvormen

-      Verkeerd inschatten van de potentiële bijdrage van externe actoren

-      Onevenwicht in het winwin-resultaat met conflicten over prioriteiten als gevolg

-      Slecht resultaat te wijten aan verregaande compromissen

-      Hoge transactiekosten van het beheer van de samenwerking

-      Lekken van onbeschermde waardevolle verworvenheden en bekwaamheden

-      Verlies van controle over bestaande verworvenheden, bekwaamheden of van de plaats in het waardennetwerk

5.  De essentie van het open ondernemen: niet beperkt tot nieuwe ideeën, en geen altruïsme 2.0.

De filosofie van het open ondernemen is niet beperkt tot nieuwe ideeën zoals bij “Open Innovation”. Ondernemingen dienen te weten en te beslissen waar de kern van hun concurrentieel voordeel ligt.  Zij moeten ook de externe actoren weten te herkennen die complementair kunnen zijn met hun eigen verworvenheden en bekwaamheden, om concurrentieel te blijven. Joint Venturing kan in dat geval als een prille vorm van een open business model beschouwd worden.

Houd ook in gedachten dat deze georganiseerde openheid vooral gericht is op het “verkrijgen”, niet zozeer op het “geven”. En dat geleend ideeëngoed soms wordt toegeëigend en uitgewerkt tot IP. Deze schijnbaar heel democratische werkwijze is niet voorbehouden voor kleine spelers op de markt, integendeel. Het is eerder het openbreken van de “kamergeleerdheid” van een onderneming naar “De wereld is mijn tuin”.

 

Bronnen:

“Wikinomics – How Mass Collaboraton Changes everything” van Don Tapscott & Anthony Williams – Atlantic Books – 2007 (samenvatting dr. Wesley Koekoek, Rob de landmeter, Joris Meesters, Kim Jacobs, Rik Wouters – Avans Hogeschool).

“Open Business Models: How to Thrive in the New Innovation Landscape” dr. Henry Chesbrough

x

Cookies

Deze website gebruikt zowel functionele als niet-functionele cookies. Voor het plaatsen en uitlezen van niet-functionele cookies hebben wij uw voorafgaande toestemming nodig; voor functionele cookies niet. U kunt het gebruik van cookies later nog wijzigen en uw voorkeuren aanpassen.
Meer info in ons Cookiebeleid.
Akkoord